Nepal - toerist in Kathmandu

Uw reis naar Nepal begint met grote waarschijnlijkheid in Kathmandu. De contrasten in Nepal zijn niet te missen, en de vredige bergen van de Himalaya en de chaos van Kathmandu zijn twee uitersten. Ook al bent u misschien naar Nepal gereisd om te trekken of te klimmen, de hoofdstad van Nepal is beslist een paar dagen waard.

Onze productie van kasjmier vindt plaats in Kathmandu, de hoofdstad van Nepal, en daarom reizen wij er regelmatig naartoe. Kathmandu is moeilijk te beschrijven. Het is een stad met duizenden tempels en beelden, en met fraaie huizen met handgesneden deuren en ramen. Maar het is ook verkeerschaos en afval op straat. De kabels in de masten die de stad van stroom en telefonie voorzien lijken op hopen spaghetti en doen het stadsbeeld geen goed, net zoals de talloze en onophoudelijk toeterende motoren niet bepaald positief bijdragen aan de algemene indruk.

Kathmandu kan daarom in het begin moeilijk te waarderen zijn, maar er zijn veel plekken die zeker een bezoek waard zijn. Als toerist kunt u de belangrijkste bezienswaardigheden in 2 tot 3 dagen zien, waarna de meesten wel genoeg hebben van het lawaai, het stof en de chaos van de stad, en erop uit willen om te zien wat Nepal verder aan cultuur, religie en niet in de laatste plaats grandioze natuur te bieden heeft.

Kathmandu werd gesticht in het jaar 723 en was oorspronkelijk de hoofdstad van het zelfstandige koninkrijk Kantipur (de oorspronkelijke naam voor zowel de stad als het rijk), tot in 1769 de Shah-dynastie uit Gorkha alle tot dan toe bestaande koninkrijken in de Kathmanduvallei veroverde en onder de Gorkha-staat bracht, waarvan de hoofdstad kort daarna naar Kathmandu werd verplaatst.

Tot ver in de twintigste eeuw heette de vallei de Nepalvallei, en pas na de opening van Nepal naar de buitenwereld in de jaren vijftig veranderde de naam in Kathmanduvallei. De regering gebruikte op vergelijkbare wijze de benaming Gorkha voor het land tot omstreeks de Eerste Wereldoorlog, waarna de naam Nepal steeds vaker werd gebruikt.

Thamel

Thamel is de toeristenwijk van Kathmandu. Het gebied staat bekend om zijn smalle, kronkelende straatjes met de vele winkels die de toeristen aantrekken. Het begon allemaal in de jaren zeventig. Terwijl de hippies zich het gebied ten zuiden van Thamel hadden toegeëigend, met Freak Street als middelpunt, opende het Kathmandu Guest House verder naar het noorden, in wat vandaag Thamel is. Hier begonnen toeristen te komen en in vier decennia heeft het gebied zich ontwikkeld van niets dan velden tot wat wij er nu zien.

Hier vindt u de vele koopjes. Bent u naar Nepal gekomen om te wandelen, dan kunt u zeker uitrusting voor een goede prijs vinden, in een van de vele winkels met trekking- en klimuitrusting. Het is ook hier dat u pashmina sjaals en omslagdoeken in overvloed vindt. Er zijn letterlijk duizenden kleine winkels die sjaals en omslagdoeken verkopen, maar wees op uw hoede: de kwaliteit is helaas niet meer wat ze geweest is.

Zeker, u kunt best omslagdoeken en sjaals vinden die het kopen waard zijn, maar u vindt er nauwelijks authentiek handgeweven pashmina, net zoals u ook geen echt Rolex-horloge op een rommelmarkt koopt. Op veel plaatsen wordt geadverteerd met bijvoorbeeld pure kasjmier, babykasjmier, 100% pashmina enzovoort, maar veel winkels importeren hun waren uit China en verkopen ze als plaatselijk gemaakt. Lees meer over het kopen van pashmina en kasjmier in Nepal en mythen over kasjmier.

Toerisme is de belangrijkste bron van inkomsten van Nepal, en daarom kan het overweldigend aanvoelen om hier aan te komen. Men kan zich makkelijk overvallen voelen door de vele opdringerige straatverkopers, maar hier is alles wat het hart begeert. Er zijn tal van restaurants, hotels en bars voor elke beurs.

Al bestaat Thamel voornamelijk uit drukke winkelstraten, er zijn veel gebouwen die in de oude Newari-stijl zijn opgetrokken, en al lopen de meesten door de stad zonder de vele tempels en heilige plaatsen op te merken, ze zijn hier in overvloed te vinden.

Durbar Square

Durbar Square ligt centraal in Kathmandu. Durbar Square betekent eigenlijk koninklijk plein, en daarvan zijn er meerdere in Nepal, omdat het land oorspronkelijk uit veel kleine koninkrijken bestond. In de Kathmanduvallei zijn er drie. Naast dat in Kathmandu is er ook een Durbar Square in Bhaktapur en in Patan. Beide steden zijn zeker een bezoek waard en zijn met de taxi vanuit Kathmandu te bereiken. Alle drie staan op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Meerdere gebouwen op het plein stortten in door de zware aardbeving van 25 april 2015, en tot op de dag van vandaag is de wederopbouw nog in volle gang. De foto rechts is van ons bezoek in 2017, toen delen van het koninklijk paleis nog zwaar door de verwoestingen waren aangetast.

Ondanks de beschadigde gebouwen biedt Durbar Square nog altijd spectaculaire architectuur met de karakteristieke houtsnijwerken in Newari-stijl. De vele tempels en koninklijke gebouwen zijn een levend voorbeeld van het sterke culturele en religieuze leven van de Nepalezen.

Een van de meer curieuze bezienswaardigheden op het Durbarplein is de Kumari Deva. Niets minder dan een levende godin. Volgens het hindoegeloof is de Kumari een menselijke incarnatie van de godin Taleju Deva. Het is altijd een klein meisje dat wordt uitgekozen, en wanneer zij haar eerste menstruatie krijgt, heeft de godheid haar volgens het hindoegeloof verlaten. Daarna wordt een nieuwe gekozen.

De uitverkiezing gebeurt rond het vijfde levensjaar, waarbij de kandidaten een reeks proeven moeten doorstaan om in aanmerking te komen. Daarnaast moeten toekomstige Kumari's aan wel 32 eisen aan hun uiterlijk voldoen. Zo moeten zij onder meer een bepaalde oogkleur hebben, en moeten ook tanden, nek en voeten er op een bepaalde manier uitzien.

Bezoekt u het Durbarplein, dan komt u zeker plaatselijke gidsen tegen die u willen rondleiden. Het is een goed idee eerst de prijs af te spreken.

Pashupatinath

In het oostelijke deel van Kathmandu ligt Pashupatinath. Het is het grootste tempelcomplex van Nepal. De tempels liggen verspreid aan beide zijden van de rivier de Bagmati. De Bagmati heeft grote betekenis in het hindoeïsme. Men gelooft dat door in de rivier te baden alle zonden worden weggewassen.

De grootste pagode heeft een verguld dak, terwijl de vier zijden bedekt zijn met zilver en fraai houtsnijwerk. De tempel is aan Shiva gewijd en geldt als de belangrijkste tempel in Azië voor de vereerders van Shiva. Alleen hindoes hebben er toegang. In het complex bevindt zich een veelheid aan andere tempels, gewijd aan andere goden, zowel hindoeïstische als boeddhistische.

Het is ook hier dat de crematie van hindoes plaatsvindt. Dat gebeurt op verhoogde platforms langs de rivier. De hele dag door zijn er crematies aan de gang, en bij zonsondergang wordt het traditionele ritueel "Pashupati Bagmati Aarati" uitgevoerd. De Bagmati is de rivier die het tempelcomplex in tweeën deelt; aan de ene kant ligt de hoofdtempel Pashupatinath en aan de andere kant wordt het Arati-ritueel uitgevoerd, vandaar de naam.

Bij het ritueel nemen drie priesters olielampen die zij zwaaien terwijl er religieuze liederen (Bhajan) worden gezongen. Het ritueel begint elke avond om zes uur en is ook voor toeristen toegankelijk. Het geeft een mooi inkijkje in de Nepalese cultuur en religie.

Boudhanath

De grote boeddhistische stupa Boudha, die 36 meter hoog is, domineert de skyline van de stad en is een van de grootste stupa's ter wereld. Door de vele vluchtelingen uit Tibet zijn er talrijke Tibetaanse kloosters rond Boudha gebouwd. De stupa staat samen met Swayambha op de werelderfgoedlijst van UNESCO en is een van de meestbezochte bezienswaardigheden van Kathmandu.

Boudha ligt in het oosten van Kathmandu aan een oude handelsroute naar Tibet, en het was hier dat Tibetaanse kooplieden eeuwenlang rustten en baden. Vandaag is het een van de belangrijkste plaatsen voor boeddhistische pelgrims. Eenmaal per jaar wordt de stupa gewit, waarbij in water opgeloste kalk de koepel op wordt gedragen.

De witgekalkte stupa met de gouden toren en de alziende ogen van Boeddha komt fraai uit tegen een blauwe hemel als achtergrond. Op het plein rond het heiligdom heerst altijd een geweldige bedrijvigheid. Er zijn veel cafés en restaurants rond het plein, en meerdere daarvan met dakterrassen waar men kan zitten en van het uitzicht genieten tijdens de lunch. De foto rechts is genomen vanaf het dak van Boudha Stupa Restaurant & Café.

Boudha is rijk aan symbolen. De stupa symboliseert de weg van Boeddha naar verlichting. De sokkel staat voor de aarde, de koepel is het water, de vierkante toren is vuur, de spits is lucht en de top symboliseert de leegte. De kleurrijke, wapperende gebedsvlaggen die van de grond tot de top van de stupa lopen, brengen de gebeden het universum in. De gebedsvlaggen zijn er in vijf verschillende kleuren. Elke kleur staat voor een eigen element.

Swayambhunath (de Apentempel)

Op een verhoging in het westen van Kathmandu vindt men deze tempel met de niet zo makkelijk uit te spreken naam. Dat is waarschijnlijk de reden dat bezoekers hem de Apentempel zijn gaan noemen. Die naam komt van de vele kleine apen die in het gebied rondkruipen. Hier kan men van het uitzicht genieten en Kathmandu van bovenaf in panorama zien. De boeddhistische stupa staat hier als een teken van geloof en harmonie, samen met hindoeïstische tempels en godheden die in deze boeddhistische plaats zijn opgenomen. De stupa is kleiner dan die in Boudha, maar ze lijken sterk op elkaar.

Gelegen op een heuvel 3 km westelijk van Kathmandu is dit een van de heiligste boeddhistische stupa's van Nepal. De legende vertelt ons dat Swayambhu geboren werd uit een lotusbloem die bloeide midden in een meer dat zich ooit over de Kathmanduvallei uitstrekte.

Achter de heuveltop staat een tempel gewijd aan Manjusri of Saraswati - de godin van het leren. Chaitya's, beelden en heiligdommen van boeddhistische en hindoeïstische goden vullen het stupacomplex. Het plateau op de heuvel is vrijwel volledig omringd door gebedsmolens en godheden. Op elk moment van de dag kan men gelovigen rond de stupa zien lopen terwijl zij de gebedsmolens in beweging zetten.

De stupa gaat vermoedelijk terug tot het jaar 460, toen hij werd opgericht door koning Manadeva. In de dertiende eeuw was het een belangrijk centrum van het boeddhisme geworden. Het grootste Boeddhabeeld van Nepal zit op een hoog voetstuk aan de westelijke zijde van Swayambhu.

Een van de wegen naar Swayambhu gaat over buitengewoon steile stenen treden die naar het heiligdom omhoog voeren. Is dat een te zware opgave, dan loopt er ook een weg naar de top, van waaraf het slechts een korte wandeling is. Een groot aantal boeddhisten en hindoes bezoekt Swayambhu de hele dag door. Dit heiligdom is misschien de beste plaats om de religieuze harmonie in Nepal te zien. De grootste mensenmassa's ziet men hier op de geboortedag van Boeddha, die doorgaans in mei valt.

Garden of Dreams

Een gekoesterde oase in het stof en de chaos van Kathmandu. Garden of Dreams is een tuin waarvan de omringende muur het lawaai van de stad buitenhoudt. De tuin heeft een mooie aanplant en fonteinen waarvan u vanaf het café kunt genieten. Heeft u een pauze nodig van de hectische stad, dan is dit de ideale plek om van een lunch te genieten.

De fraaie tuin, die tussen Thamel en het koninklijk paleis ligt, werd in de jaren twintig aangelegd door veldmaarschalk Kaiser Sumsher Rana als privétuin, en is duidelijk Europees geïnspireerd met zijn fonteinen, veranda's en pergola's. Elk van de zes paviljoens die de tuin omringen symboliseert een van de zes jaargetijden van Nepal:

• Basanta Ritu (lente)
• Grishma Ritu (zomer)
• Barsha Ritu (regentijd)
• Sharad Ritu (herfst)
• Hemanta Ritu (voorwinter)
• Shishir Ritu (winter)

Na de dood van Kaiser Sumsher werd de tuin aan de Nepalese regering overgedragen. Daarna liet men de tuin helaas vervallen. Pas in het jaar 2000 kreeg Garden of Dreams een noodzakelijke renovatie, die meerdere jaren duurde. In 2007 heropende de tuin, tot vreugde van de inwoners van de stad en van toeristen. De tuin meet 7.000 m², maar dat is slechts ongeveer de helft van de oorspronkelijke omvang.

Foto's uit Kathmandu